> ## Documentation Index
> Fetch the complete documentation index at: https://docs.tungo.kz/llms.txt
> Use this file to discover all available pages before exploring further.

# Заң бойынша сұрақ қою

> ЖИ-бухгалтер Қазақстан заңнамасы туралы не біледі, сұрақты қалай тұжырымдау және дереккөздері бар жауапты қалай оқу керек.

Сұрақты чатта кәдімгі сөзбен жазыңыз — ЖИ-бухгалтер норманы өзінің Қазақстан заңдары базасынан тауып, бапты оқиды және дереккөздерге сілтемелермен жауап береді. Мөлшерлемелерді, мерзімдерді және сомаларды ол табылған нормалардан алып, калькулятормен есептейді.

Мұндай сұрақтарға 1С деректеріңіз қажет емес: жауап заңға және сіз жазған не тіркеген нәрсеге сүйенеді. Бірақ бір чатта қанша сұрақ қоюға болатыны қосылымға байланысты.

1С қосылмаған кезде ЖИ-бухгалтер заң бойынша жауап береді, есептейді және тіркелген файлдарды талдайды. Бұл кезде әр чатта бір ғана сұрақ қоюға болады: одан кейін сұрақ өрісінің орнына «1С-ті қосыңыз» блогы шығады. Тағы сұрау үшін **Жаңа чат** ашыңыз. 1С қосылған соң чатты қалағаныңызша жалғастыра аласыз.

## Не сұрауға болады

* Норма: «ҚҚС бойынша есепке кім тұруға міндетті?», «Тапсырылмаған декларация үшін қандай айыппұл бар?»
* Белгілі бір күнгі мөлшерлеме немесе көрсеткіш: салық мөлшерлемелері, шектер, АЕК және ЕТЖ — сіз сұраған күнге.
* Мерзім: нысанды қашан тапсыру және салықты қашан төлеу керек, демалыс және мереке күндерінен ауыстыруды ескере отырып.
* Есептеу: соманың ішіндегі немесе үстінен қосылатын ҚҚС, жалақыдан ұсталатын сомалар мен жарналар, ЖТС, мерзімін өткізгені үшін өсімпұл, амортизация.
* Не өзгерді: бұрынғы Салық кодексі (2017 жылғы) мен 2026 жылдан қолданылатын жаңасын салыстыру, екі бап та сілтемелермен.
* Контрагент: БСН бойынша ЖИ-бухгалтер контрагенттің Мемлекеттік кірістер комитетінің (МКК, орысша КГД) тізімдерінде бар-жоғын тексереді.

## Заңдар базасында не бар

Салық кодексі — қолданыстағысы және бұрынғысы; жалақы, демалыс және әлеуметтік төлемдер туралы заңнама; бухгалтерлік есеп туралы заң және шоттардың үлгілік жоспары; салық конвенциялары және ЕАЭО Кеден кодексі; Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекс, Азаматтық және Кәсіпкерлік кодекстер; Жоғарғы Соттың нормативтік қаулылары; АЕК, ЕТЖ және БСК анықтамалықтары; МКК түсіндірмелері; халықаралық қаржылық есептілік стандарттары (ХҚЕС).

Базада жоқ нәрселер: 1С:ИТС материалдары, жұмыс күндерін ауыстыру туралы жыл сайынғы қаулы және сіздің ішкі регламенттеріңіз. Мұндай нәрселер туралы ЖИ-бухгалтер өзінде дереккөз жоқ екенін тікелей айтады.

## Сұрақты қалай тұжырымдау керек

Кім туралы екенін атаңыз: ЖШС немесе ЖК, салық режимі, ҚҚС төлеуші ме. «Жалпыға бірдей белгіленген режимдегі ЖШС, ҚҚС төлеуші» деп жазыңыз — сонда жауап бәрі туралы емес, сіздің жағдайыңыз туралы болады.

Кезеңді немесе күнді көрсетіңіз, өйткені ережелер өзгеріп тұрады. «2026 жылғы үшінші тоқсан үшін» немесе «2025 жылғы 1 наурызға» — осылай ЖИ-бухгалтер норманы керекті редакцияда алады. Есептеу керек болса, сандарды беріңіз: лауазымдық жалақы, шарт сомасы, мерзім күні және төлем күні. Оларсыз есептеу жалпы болады.

Бір нәрсе туралы сұраңыз: бір сұрақ — бір тақырып. Бірнеше түрлі тақырыпты кезекпен қойған дұрыс, сонда жауаптар дәлірек әрі қысқарақ шығады. Ал ЖИ-бухгалтер құжат дайындауды бастап кетпеуі үшін сұрақ өрісінің астынан «Тек жауап беру» режимін таңдаңыз.

## Жауапты қалай оқу керек

Норма туралы сұраққа берілетін жауап үш бөліктен тұрады. Олардың атаулары мен жауаптағы белгілер орысша болуы мүмкін, сондықтан бұл бетте солай келтірілген. Біріншісі, «Ответ» («жауап»), — бір-екі сөйлеммен берілген қорытындының өзі: мөлшерлеме, мерзім, сома, «иә» немесе «жоқ». Екіншісі, «Обоснование» («негіздеме»), — пайымдау қадамдары: норма не дейді, ол сіздің жағдайыңызға қалай қолданылады, есептеу. Әр қадамда жақша ішінде бап көрсетілген, мысалы «(НК РК, ст. 422, п. 1)». Үшіншісі, «Источники» («дереккөздер»), — жауап сүйенетін нормалардың тізімі.

Жауаптың астында дереккөздер тақташалармен де көрсетілген: актінің атауы, бап және оның тақырыбы. Норманың мекенжайы болса, тақташа — сілтеме, ол мәтінді жаңа қойындыда ашады. Норманың қай редакцияда алынғанын көру үшін меңзерді тақташаның үстіне апарыңыз: «… редакциясы».

Дереккөздің қасындағы белгілерге назар аударыңыз. «По разъяснению КГД» («МКК түсіндірмесі бойынша») — бұл заң нормасы емес, салық органының ұстанымы. Мұндай түсіндірмелер негізінен бұрынғы Салық кодексі бойынша жазылған, оларды қолданыстағысымен салыстырыңыз. «По МСФО» («ХҚЕС бойынша») — Қазақстанның нормативтік актісі емес, халықаралық стандарт. «в базе знаний этой нормы нет, проверьте первоисточник» («білім базасында бұл норма жоқ, түпнұсқа дереккөзді тексеріңіз») белгісі ЖИ-бухгалтердің норманы таппағанын және есте қалғаны бойынша жауап бермегенін білдіреді.

Контрагентті тексергенде «Не найден в списках КГД» («МКК тізімдерінде табылмады») жауабы тек контрагенттің жауапта көрсетілген күнгі тізімдер көшірмесінде жоқ екенін білдіреді. Бұл оның сенімділігі туралы қорытынды емес.

Жауап тым жалпы шықса, кім туралы және қай кезең үшін екенін қосып, қайта сұраңыз. Дәл тұжырым керек болса, сұраңыз: «Тармақтың мәтінін сөзбе-сөз келтір». ЖИ-бухгалтер жауап беруден бас тартса немесе жауап үзіліп қалса, [ЖИ-бухгалтер жауап бермейді немесе жауап үзіліп қалды](https://docs.tungo.kz/kk/help/answers.md) бетін қараңыз.

## Әрі қарай

* [ЖИ-бухгалтердің жауаптарын тексеру](https://docs.tungo.kz/kk/assistant/check-answers.md): қорытындыға күмәндансаңыз, дереккөзді қалай тез ашып, салыстыру керек.
* [Өз 1С деректеріңіз бойынша сұрау](https://docs.tungo.kz/kk/assistant/1c-questions.md): заң емес, өз сандарыңыз керек болғанда.
* [Сұраққа файл тіркеу](https://docs.tungo.kz/kk/assistant/files.md): шарт, акт немесе шот бойынша сұрау.


This documentation is built and hosted on [Mintlify](https://mintlify.com), a developer documentation platform.